Ile jest „Poland” w „Made in Poland”?

Nie wiem czy śledzicie damską branżę modową, jeśli tak, to zapewne słyszeliście o aferze z marką Veclaim. A jeśli nie słyszeliście, to w skrócie opowiem. Otóż jest to polska firma, która w swojej komunikacji podkreśla etyczne działania, w tym to, że ich produkty wytwarzane są wyłącznie w Polsce. Pominę to, że polskie wcale nie musi oznaczać wyprodukowane etycznie, bo wystarczy przypomnieć tę głośną sprawę, ale to temat na osobny artykuł.

fot. twoja-naklejka.pl

Wróćmy do tematu. Produkty Veclaim nie należą do tanich, bo na przykład bawełniane t-shirty z nadrukiem kosztują od 199 do 239 zł. Mimo tej ceny, doskonale się sprzedawały i do piątku nikomu te ceny nie przeszkadzały. No właśnie, bo w miniony piątek okazało się, że marka ta wcale nie szyje tych koszulek w Polsce, lecz są to półprodukty marki Fruit of the Loom, które w hurcie kosztują od kilku do kilkunastu złotych. Sprawa ta prawdopodobnie nigdy miała nie ujrzeć światła dziennego, ale jakaś klientka otrzymała swój t-shirt w którym zapomniano wyciąć metkę Fruit of The Loom, bo właśnie w taki sposób odbywała się ich „produkcja” – kupowano gotową koszulkę wyprodukowaną prawdopodobnie w Afryce, a w Polsce jedynie dodawano nadruk, nową metkę, efekt sprania i postarzania. Po takich zabiegach cena rosła kilkunastokrotnie.

W internecie zawrzało, ponieważ klienci marki poczuli się oszukani. No bo jak to, marka szeroko komunikuje, że wszystko produkują w Polsce, a okazuje się, że to tani t-shirt z podmienioną metką. Oburzenie bardzo zasadne, ale czy to co zrobiła marka było nielegalne? Niestety nie. Prawo mówi, że „towar, w produkcję którego zaangażowany jest więcej niż jeden kraj, jest uznawany za pochodzący z kraju, w którym został poddany ostatniej istotnej, ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu, które spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu”.

Co to oznacza? Jeśli marka Veclaim kupuje t-shirt, który wytworzono np. w Bangladeszu, ale w Polsce go farbuje, postarza, dodaje nadruk, to może go oznaczać Made in Poland/Wyprodukowano w Polsce. Prawo na to pozwala, a poza tym bardzo trudno jest udowodnić, że wspomniane procesy nie były „istotnym ekonomicznie przetworzeniem”. A w ogóle dlaczego o tym piszę tu, czyli na blogu zajmującym się modą męską? Bo niestety jest to też praktykowane przez marki męskie. 

Warto podkreślić, że przepis który pozwala na użycie oznaczenia Made in… obowiązuje w całej Unii Europejskiej i takie przypadki są na porządku dziennym nie tylko u nas. Pracownik jednej z polskich firm kaletniczych opisywał mi przypadek gdzie jego fabryka produkowała od A do Z luksusowe torby skórzane dla znanej zachodniej marki i od razu dostawały metkę Made in Italy, bo to ten kraj jest synonimem luksusu, prestiżu i jakości. Metka „Made in Poland” w przypadku tej branży byłaby za mało prestiżowa. I tylko o to chodzi, bo przecież gdyby jakość tej polskiej fabryki budziła wątpliwości, to nie dostaliby tego zlecenia. Takich przykładów można mnożyć wiele, bo polskie firmy są bardzo cenionym podwykonawcą dla wielu marek z wysokiej półki.

Przyznacie, że to trochę irracjonalne, no ale tak działa marketing. Klient coraz rzadziej kupuje produkt o konkretnych cechach mierzalnych, lecz opowieść, otoczkę, prestiż, a czasem także iluzję. Tak samo było z tymi nieszczęsnymi t-shirtami Veclaim. Dopóki afera nie wyszła na jaw, to klientki nie miały zastrzeżeń do jakości i chętnie płaciły za nie 200-240 zł. Dopiero gdy okazało się, że to tanie półprodukty z odprutą metką, to czar prysł i pojawiła się uzasadniona wściekłość. Ale tu wcale nie chodziło o to, że nie był to w stu procentach produkt polski (badania pokazują, że konsumenci znacznie wyżej stawiają inne cechy: wygląd, wygoda, cena, marka, prestiż, jakość), lecz to, że klienci zostali oszukani. Bo zaufanie buduje się latami, ale czasem traci się je w jeden dzień, więc mam nadzieję, że ten przypadek będzie też nauczką dla innych firm.